Verslag Septemberbijeenkomst 2015 – Integriteit

Jelle RinzemaBijeenkomsten0 Comments

Integriteit. Het woord wordt zo vaak gebezigd dat het een modewoord lijkt te worden. Wat is nog de waarde van term waarmee zo lukraak wordt gesmeten dat het de toehoorder verdooft? Hebben we inmiddels niet genoeg integriteit?


Op vrijdag 25 september 2015 heeft het Hartmans Netwerk zichzelf deze en meer vragen gesteld. Karin Lasthuizen, universitair docent aan de VU Amsterdam, gaf een kijkje in de wetenschappelijke betekenis van integriteit en de vertaling daarvan naar de praktijk. Het is een zogenaamd ‘Hoera-concept’. Je bent integer, of je bent het niet. Er bestaat niet zoiets als ‘een beetje integer’, toch? Integriteit gaat over morele vraagstukken, waar iedereen een oordeel over heeft: wat kan wel en wat kan niet door de beugel? Naast het feit dat integriteit is vastgelegd in wet- en regelgeving, gaat het vooral om morele waarden en normen en die kunnen variëren. De kunst voor een ambtenaar is integriteit bespreekbaar te maken en te houden, waarbij het risico is dat er een te sterk ontwikkelde informele organisatiestructuur heerst in een organisatie wat kan leiden tot onvoldoende consistent handelen door een sterke leider of het mijnenveld van de moraal.

Het is een zogenaamd ‘Hoera-concept’. Je bent integer, of je bent het niet. Er bestaat niet zoiets als ‘een beetje integer’, toch? Dr. Karin Lasthuizen
Een goede wetenschappelijke duiding draagt bij aan een goede discussie; het startpunt wat betreft definitie van de belangrijkste begrippen is nu gemeenschappelijk gedeeld. Commissaris van de Koning dhr. Johan Remkes en burgemeester van Haarlem dhr. Bernt Schneiders schoven vervolgens aan bij het college van Karin Lasthuizen waarna zich een interessant gesprek ontvouwde over de (onafhankelijke?) rol van de bestuurder, de rol van de ambtenaar en hoe om te gaan met integriteitskwesties in hun organisatie. Vertrouwen op je gezond verstand is de sleutel, aldus Remkes, maar wat is dat precies als het gaat om de morele waarde van integriteit? Het recht om gekozen te worden als volksvertegenwoordiger kent ook een aantal plichten. Publieke organisaties hebben een inspanningsverplichting om te zien of bestuurders en vertegenwoordigers ‘schoon’ zijn van integriteitskwesties en politieke partijen spelen daarin een belangrijke rol. Er zijn steeds meer mensen actief in het openbaar bestuur die geen ervaring hebben en dit brengt risico’s met zich mee. De toegenomen transparantie in het publieke debat, versterkt ook het wantrouwen. Goede contacten met de pers voor hoor- en wederhoor zijn daarom van groot belang. Door de fragmentatie en marginalisering van de pers wordt dit echter steeds moeilijker.

Je eigen morele kompas als bestuurder is nodig om bij je eigen handelen te weten wat wel en niet verstandig is. Integriteit mag nooit tot bestuurlijke verlamming leiden. Nevenfuncties als bestuurder een no-go? Absoluut niet, aldus de beide bestuurders. Maar stel je zelf altijd 3 vragen: kan ik het qua tijd doen, ook als het een keer moeilijk wordt? Hoe zit het met de belangen? En wat zijn de afbreukrisico’s voor je hoofdfunctie? Het is naïef om te denken dat alleen betaalde nevenfuncties risico’s met zich meebrengen, dit geldt ook voor de onbezoldigde functies.

Vertrouwen op je gezond verstand is de sleutel, maar wat is dat precies als het gaat om de morele waarde van integriteit?Johan Remkes
Na een interessante ochtend vol nieuwe kennis en debat, zijn we rondgeleid door het prachtige Paviljoen Welgelegen van de provincie Noord-Holland waarin het bestuur zetelt. Een indrukwekkend gebouw met een mooie historie gecombineerd met kunst van Noord-Hollandse kunstenaars.

In de middag stond de praktijk centraal. In aanwezigheid van Hans Groot (BIOS) en de provinciesecretaris van de provincie Noord-Holland Gea van Craaikamp zijn actuele casussen van de Hartmans leden besproken waarin de vraag centraal stond: wat kan jij hier als ambtenaar aan doen? Of hoe maak jij dit bespreekbaar? Ook dhr. Groot kon uit zijn jarenlange ervaring op het gebied van integriteit in het openbaar bestuur een aantal interessante anekdotes met ons delen die ons scherp houden als ambtenaren om integriteitskwesties te herkennen en een bijdrage te leveren aan een klimaat in je organisatie waarin dit soort kwesties besproken kunnen worden. De provincie Noord-Holland kende een aantal integriteitskwesties in de afgelopen jaren die veel publiciteit kregen. De provinciesecretaris nam ons mee in deze kwesties en liet zien wat de consequenties daarvan zijn voor een ambtelijke organisatie in houding, gedrag en professionaliteit. Integriteitskwesties kennen grote en kleine voorbeelden en vele varianten kwamen in de discussie voorbij.

Na een leerzame dag met ervaren en kwalitatief hoogstaande sprekers trokken wij, Hartmanners, huiswaarts. Elk van ons ging weer aan het werk met een nieuw besef van integriteit in bestuurlijke omgevingen, en we hopen deze nieuwe inzichten door te kunnen geven in onze eigen organisaties.

Schrijvers
Iris De Graaff

Iris de Graaff

Schrijvers
Jelle Rinzema

Jelle Rinzema

Twitter

Lid en webmaster 2015 - 2017. Ik hecht bij het schrijven veel waarde aan bourgondisch taalgebruik en creatieve zinsopbouw en weinig aan leesbaarheid. Het spijt me. Ietwat.

Reageer op dit artikel