Lef

Jelle RinzemaHartmansblogs0 Comments

Over de schrijver
Gertjan Veneberg

Gertjan Veneberg

Leden van het Hartmans Netwerk hebben, eerlijk waar, flink wat te vertellen. Over werk, ambitie en carrière. Of over hun privéleven, hun persoonlijke ontwikkeling en de balans tussen werk en privé. Elke week verschijnt van de hand van een Hartmanner op deze website een vormvrij blog. Tekst, foto’s, een video, alles mag. Elke week bieden we derhalve een nieuw inkijkje in de carrière of in het leven van een van onze leden. Reageren wordt aangemoedigd :).

Het beeld op de foto zal ons niet onbekend voorkomen. Met de komst van grote groepen vluchtelingen naar ons land blijft het niet bij beelden van humanitaire drama’s die zich afspelen langs de buitengrenzen van Europa. Achter de hekken van Viktor Orbán of in voor ons onbekende opvangkampen in Turkije en Libanon.

Intrapersoonlijke- en publieke spanning tussen morele, juridische en democratische vraagstukken houden onze bestuurders en veel die werkzaam zijn voor het publiek belang wakker. De confrontatie die deze opgave oproept leidt breed in de samenleving tot reactie. Van welkomstcomités tot oproer en bedreiging van lokale bestuurders en gemeenteraden. Wat te doen met de komst van vluchtelingen naar ons dorp?

Nu de komst van vluchtelingen onvermijdelijk is en het openlijke verzet lijkt af te nemen schieten lokale bestuurders in de actie stand. We gaan aan de slag. Aangejaagd door het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA).

In Hoogeveen gaan asielzoekers en inwoners samen ten strijde tegen zwerfvuil, in Tholen zet met in op werkervaringsplaatsen, Bunnik heeft het convenant ‘Samen investeren in Kennisvluchtelingen’ en Breda zet in op wijkparticipatie. Amsterdam spant de kroon door ronduit het eigen belang voorop te stellen en te verkondigen de instroom van vluchtelingen te gebruiken om het startup klimaat in de stad te verbeteren.

Als we niet oppassen spinnen we een dramatisch en negatief gegeven zo tot een uitgelezen kans waarbij er alleen maar winnaars zijn. Duidelijk is dat dit geen recht doet aan de complexiteit en lange termijn gevolgen van deze ontwikkeling. Maar ook gaat het voorbij aan de democratische inbedding van vergaande beslissingen die gevolgen hebben voor onze gemeenschappen op de lange termijn.

De vraag blijft wat nu echt het publiek belang is. Wat is nu echte democratie bij zo’n wicked problem?

Dat de representatieve democratie aan zeggingsmacht heeft ingeboet is duidelijk. Met maar 2% van de volwassenen die lid is van een politieke partij en de helft van de stemgerechtigden die thuisblijft tijdens de gemeenteraadsverkiezingen moeten we op zoek naar nieuwe manier van horen en gehoord worden.

De neiging tot het instellen van directe democratie door middel van referenda past hier niet bij. De korte termijn wint het dan altijd van de nuance en de daadwerkelijke oplossing. Het vergroot onnodig tegenstellingen en angsten die er in de gemeenschap bestaan.

Onze opdracht als Hartmanners begint met het bouwen aan een nieuwe invulling van het lokale democratische stelsel. Bouwen aan een stabiel lokaal bestuur maar welke onderdeel uitmaakt van meervoudige vormen van democratische inspraak en betrokkenheid. Naast de bekende verticale, representatieve democratie, bouwen we aan horizontale, participatieve democratie.

We moeten beginnen om onze invloed aan te wenden om ruimte te creëren voor respectvolle en oprecht geïnteresseerde dialoog. Het mogelijk maken van inspraak. Het serieus nemen en spreken met inwoners, ondernemers en organisaties.

Daar eindigt onze opdracht niet. De problematiek is complexer dan dat en gaat ten diepste over groter wordende tweedeling in onze samenleving. Bijvoorbeeld tussen hoog- en laagopgeleiden en tussen mensen die wel of geen toegang hebben tot middelen, invloed en macht.

Er bestaat een sterke afkeer van de gevestigde orde en de democratische waarden die zij vertegenwoordigt in de raden en colleges van onze gemeenten. Een goed gesprek is simpelweg niet genoeg.

Wij zelf en veel van onze collega’s hebben een (aangeleerde) voorkeur tot uniformiteit en gelijkheid. Om om te gaan met grote vraagstukken zoals de die van de opvang van vluchtelingen, de decentralisaties in het sociaal domein maar ook ondermijning is iets anders nodig. Namelijk, de erkenning voor de verscheidenheid en diversiteit van gemeenten en regio’s. Het vraagt om echt lokaal bestuur. Oog hebben voor en kennis over de inwoners en hun leefomgeving maakt dat we ook in onze zoektocht naar meervoudige democratie zoveel vormen en middelen inzetten als dat nodig is om recht te doen aan de bestaande diversiteit. Het horen, zien en erkennen van verschillen en eigenheid draagt juist bij aan het bevorderen van lokale samenhang en sociale cohesie.

Daarbij vraagt onze rol als ambtenaren en Hartmanners de nodige aandacht. Om echte ‘civil servants’ te zijn en in dienst te staan van de lokale samenleving is het nodige lef vereist. Lef om de verschillen en afwijkingen, positief en negatief, de veelkleurigheid van onze gemeenschap te duiden, én een plek te geven in onze advisering, beleidsvorming en besluitneming.

Reageer op dit artikel