Op 11 en 12 december sloten we het Hartmansjaar af met een tweedaagse. Groningen als bestemming kan bijna niet passender zijn bij het jaarthema ‘Vertrouwen vs. controle’. Het aardbevingsdossier heeft diepe scheuren nagelaten in de Groningse samenleving. Scheuren veroorzaakt door de bevingen, maar nog diepere scheuren op sociaal en emotioneel vlak. Waar mensen soms recht tegenover elkaar zijn komen te staan. We hebben geconstateerd dat de overheid een belangrijk onderdeel van het probleem vormt en gingen op zoek naar oplossingen en geleerde lessen.
We startten met gedeputeerde Susan Top, die ons meenam in het complexe gasdossier en de vraag hoe vertrouwen kan worden hersteld. Haar boodschap was helder: ‘Ambtenaar is geen baan, maar een verantwoordelijkheid die je hebt. Blijf zelf nadenken en stel dingen ter discussie.’ Een oproep die ons allemaal aan het denken zette over onze eigen rol in het openbaar bestuur.
Daarna volgden presentaties van Nationaal Coördinator Groningen (NCG) door Floris Pas en Bas Oudenhuijsen. Zij vertelden over de dilemma’s waar zij dagelijks mee te maken hebben, zoals het debat tussen subjectieve veiligheid en objectieve veiligheid in het aardbevingsgebied. Voor bewoners is vooral de voortdurende onzekerheid een grote stressfactor – een indringend inzicht dat ons liet zien hoe complex het herstel van vertrouwen in de praktijk is.
Vanuit gemeente Groningen waren Henk Bakker en Wouter Katee aanwezig. Zij vertelden over het programma Versterken en Vernieuwen en hoe de gemeente probeert te voorkomen dat bewoners “tussen wal en schip” raken. Zulke casussen kunnen leiden tot sociale ontwrichting in hele wijken. Hun belangrijkste boodschap: je kunt nooit genoeg communicerenen je moet de waan van de dag overstijgen. Een mooi voorbeeld van hoe zij dat doen is de jaarlijkse kerstpakkettenactie, waarbij de wethouder persoonlijk langsgaat bij bewoners in tijdelijke huisvesting (wisselwoningen). Dat levert veel positiviteit op en versterkt het gevoel van betrokkenheid.
In de middag gingen we in gesprek met Opgeschud: een initiatief dat overheden helpt jongeren beter te betrekken bij beleid. Opgeschud wordt onder andere gefinancierd door het ministerie van Binnenlandse Zaken en bestaat uit acht jongeren verspreid over de provincie Groningen. Zij zetten zich zes uur per week in om jongeren een stem te geven in het aardbevingsgebied. Hun boodschap was duidelijk: ‘Als je het gevoel hebt dat mensen je niet serieus nemen, geeft dat geen vertrouwen.’ Een krachtige reminder dat participatie niet alleen gaat om inspraak, maar om echte invloed en erkenning.
Vrijdag stond in het teken van het bewonersperspectief. We werden te woord gestaan door Minke Kluivingh en Jan-Peter Siegel van WIJ Groningen in Ten Boer, beiden werkzaam als aardbevingscoach. Deze rol is in het leven geroepen naast de dorpscoaches om extra begeleiding te bieden bij de stapelproblematiek. Het ontbreken van perspectief helpt niet voor de geestelijke gezondheid van bewoners. Hun aanpak richt zich op het versterken van zelfredzaamheid: mensen in hun eigen kracht zetten. Want, zoals zij benadrukten, bewoners moeten zich nu al voorbereiden op het moment dat de grote geldstroom uit Den Haag stopt. De problematiek zal nog generaties doorwerken: een confronterende realiteit die ons allemaal aan het denken zette.
Als afsluiter kregen we uitleg van Peter Rozema en Herman Rinket van Stichting Stut en Steun. Zij ontvangen zo’n 100 aanmeldingen per week van mensen die hulp nodig hebben of vragen hebben over schade, juridische kwesties of persoonlijke begeleiding. Hun boodschap was glashelder: ‘Ambtenaren bedenken van alles achter hun bureau, maar moeten vooral luisteren naar de mensen. Voor wie doe je het eigenlijk, en wat zit er achter? Stel vragen om het echt te begrijpen.’ Een les die naadloos aansluit bij ons jaarthema: vertrouwen begint bij luisteren.
Naast inhoud was er zoals altijd ook ruimte voor ontmoeting en plezier. Donderdagavond volgde na het diner een fanatiek gespeelde pubquiz waar hard werd gestreden om de winst. De avond werd afgesloten met een ontdekkingstocht door de stad: een gezellige manier om het jaar samen af te ronden!
